De fietsroute start bij het museum “Oldebroek 4045 en omstreken”
Het museum kunt u vinden aan de Hortensiastraat 7, 8091 VB Wezep.
Het museum is op zon- en feestdagen gesloten tenzij anders aangegeven.
Als het bord “OPEN” aan de weg staat bent u welkom.
U kunt de fietstocht uiteraard op elk punt beginnen. De tocht is ruim 42 km lang en komt langs monumenten en bijzondere plaatsen m.b.t. WO2 ook langs mooie plekken in de Gemeente Oldebroek.
De fietstocht kan het hele jaar worden gemaakt en onderweg komt u langs, of bijna langs een aantal plekken waar u even kunt uitrusten en/of en bakje koffie of iets dergelijks kunt nuttigen.
Die plekken zijn:
- Museum 39-45 in Wezep, Hortensiastraat 7, Wezep
- Cafetaria Nagelhout, Zuiderzeestraatweg 687, Hattemerbroek
- Parc de Zwijger, Zuiderzeestraatweg, Wezep
- Cafetaria ’t Middelpunt, Zuiderzeestraatweg 587, Wezep
- MFC Hart van Oosterwolde, Sint Nicolaasplein 15, Oosterwolde
- D’ Olde Dreiput, Harm Aartsweg 88, ‘t Loo Oldebroek
- Landal Park Looweg ’t Loo Oldebroek
www.oldebroekinoorlogstijd.nl
Op deze website vindt u gegevens over de crashmonumenten die we bezoeken.
De overige gegevens vindt u op de website van het museum.
www.oldebroek4045.nl
Informatie vindt u op de borden/monumenten waar u langs fietst. De overige informatie is te vinden op beide genoemde websites. Informatie die u daar niet kunt vinden hebben we hieronder voor u neergezet.
Op een heel aantal plaatsen in de gemeente Oldebroek hebben onderduikers gezeten. Hier vindt u locaties die bekend zijn, maar er zullen er wellicht meer geweest zijn.
De fietsroute staat op Komoot.com onder “Fietsroute WO2 Oldebroek” en ook op Route.nl.
Route nr
Omschrijving
1
Museum Oldebroek 4045 en omstreken
2
Routepunt
3
Monument North American P-51K-5-NT Mustang 44-11627 “Green Eyes”
4
Monument Havilland Mosquito type VI PZ456
5
Punt waar je naar het monument van de Hawker Tempest EJ611 kunt gaan
6
Loopgraven Duits oefenterrein
Nadat in 1940 de Willem de Zwijgerkazerne door de Duitsers was overgenomen en de Kriegsmarine haar intrek had genomen is buiten het kazerneterrein een oefenterrein ingericht. Toen de Prinses Margrietkazerne (door de Duitsers Het Lager genoemd) klaar was kwam er een oefengebied vanaf ’t Harde tot aan wat nu de A50 is. Hier werden onderkomens voor tanks gebouwd, maar ook loopgraven op een aantal plekken, onder andere hier waar u nu staat. Hieronder zijn een paar foto’s opgenomen hoe het er destijds uitzag.
7
Monument treinbeschieting Hattemerbroek
8
Algemeen monument Hattemerbroek
Op de hoek van de Leeuwerikstraat met de Nachtegaalstraat, op het plantsoen tegenover de school, staat een algemeen monument van de Hattemerbroekers ter nagedachtenis aan de oorlogsslachtoffers.
De tekst luidt “Wij staan stil” en “Inwoners Hattemerbroek”.
9
Monument Vinke/Kasper
9a
Huize Vogelenzang
Net voordat u rechtsaf de Zuiderzeestraatweg oversteekt ziet u aan de overkant van de weg Huize Vogelenzang. In de Tweede Wereldoorlog waren hier Duitsers gelegerd omdat de IJsselbrug redelijk dichtbij was.
U kunt een stukje van de Zuiderzeestraatweg overslaan door na het oversteken van de Zuiderzeestraatweg na 60m rechtsaf het smalle weggetje in te gaan, u komt dan op de Oudeweg. Aan het eind van de Oudeweg gaat u linksaf en u komt dan weer op de Zuiderzeestraatweg, u gaat rechtsaf.
10
Willem de Zwijgerkazerne
De WdZ kazerne werd in 1939 opgeleverd en in gebruik genomen door het Nederlandse leger. Zoals eerder gemeld is het in mei 1940 overgenomen door de Duitsers. In de WdZkazerne kreeg onder andere de Kriegsmarine haar opleiding.
11
Gereformeerde school / opslagplaats van de Duitsers (De Zuiderzeestraatweg 547)
Waar nu en huis staat op ZZW 547 stond in de oorlog de Gereformeerde School (zie onder). Deze deed dienst als opslagplaats voor de Duitsers. In de nacht van 16 op 17 april 1945 trokken de Duitsers zich terug richting het IJsselmeer en omdat ze niet alles mee konden nemen werd de school in brand gestoken. De school is volledig afgebrand en een aantal spullen zijn door omwonenden nog gered. Onder andere kleding van de soldaten, hiervan is naar zeggen later kleding gemaakt voor kinderen.
12
Herdenkingsmonument Wezep
Het monument bij MFC De Brinkhof is destijds geplaatst op het Meidoornplein. Door de vernieuwing van het plein is het verplaatst naar de huidige locatie. Het betreft een algemeen monument voor alle gevallen slachtoffers die hun leven gaven voor het vaderland.
13
Kerk, pastorie en distributiekantoor
In de oorlog woonde tot 4 oktober 1942 ds. B. van Ginkel in de pastorie op de hoek van de Zuiderzeestraatweg met de Stationsweg. Vanaf 14 maart 1943 kwam ds. J.C. Terlouw in de pastorie in Wezep, hij bleef er tot 7 juli 1946. Jan Terlouw die o.a. het boek “Oorlogswinter” schreef, dat fictief in deze omgeving afspeelde, was zijn zoon. In een interview vertelt Jan Terlouw hier over.
Voor u, rechts naast de muziekwinkel, staat nog het oude distributiekantoor. Het pand was van Beerd Kroon, die links ervan een nieuw pand had laten zetten. In de oorlog werd het gebruikt als distributiekantoor. Op 17 juli 1944 ’s middags om 17.45 uur net voor sluitingstijd werd het overvallen. Enkele medewerkers wisten ervan en hadden al bonnen, enz. in de kluis klaargezet. Er vielen geen gewonden o.i.d.
14
Pad langs IJsselvliedt, Duitse tank
Op 17 april 1945 werden een tiental Duitsers die nog op IJsselvliedt en nabijheid waren door de verzetsgroep van Otto Veening overmeesterd. Al eerder in de oorlog was een Duitse tank door een Engelse jager onder vuur genomen en vernietigd.
15
De Vollenhof, onderduiklocatie
Op de Vollenhof hebben in de oorlog diverse onderduikers gezeten. Op een plank op de schuur is een jaartal met een aantal strepen gekerfd, waarschijnlijk de dagen. De locatie is niet vrij toegankelijk dus zal gevraagd moeten worden of dat mag worden bekeken.
16
Landgoed Oldhorst
U komt over landgoed Oldhorst via een smal paadje. In de oorlog werd hier door leden van verzetgroep van Otto Veening regelmatig geoefend met wapens.
17
Hogenbrinkweg
Op de splitsing van het fietspad met de Hogenbrinkweg vervolgt u de route door rechtsaf te gaan naar de Zuiderzeestraatweg.
U kunt hier de route ook inkorten met ruim 20 km. U gaat dan linksaf en volgt de Hogenbrinkweg. Rechts in de bocht bij nr. 7 woonde
H. Flier-Blaauw – de Joodse onderduikers: het echtpaar Alfred en Eva Schnell-Jolowicz verbleven daar. Aan het eind van de Hogenbrinkweg komt u op de Verlengde Looweg u gaat rechtsaf en gelijk weer links het Bovenpad op. Aan het eind komt u op de Vierhuizenweg en gaat linksaf. Aan het eind in de bocht ziet u links het monument van de Handley Page Halifax Mk II W1215 staan. Hier vervolgt u de route zie nr 32 in Komoot.
18
Kamperveensche Zuivelfabriek
De zuivelfabriek werd geleidt door directeur Jan Gerrits Veening. Zijn zoon was ds. Otto Veening die in Utrecht predikant was. Hij kwam naar Oldebroek om onderduikplaatsen te zoeken. Na een eerste preek in de Nederlands Hervormde Kerk in Oldebroek, zelf was hij gereformeerd, kwamen er al tientallen aanmeldingen van mensen die een onderduikplek aanboden. Ook richtte hij de verzetsgroep “Otto” op.
Op en dag waren er door de Schalkhaarders, NSB’ers die in Schalkhaar hun opleiding hadden gehad, opgepakte Joden op een kar vervoerd naar Wezep en Zwolle, dat was de bedoeling. Bij de opgepakte personen zat ook een verzetsman uit het westen. Zijn collega verzetsman hoorde dit en ging op de fiets de kar achterna. Bij de zuivelfabriek haalde hij ze in. Intussen was van de drie politiemannen die erbij waren één vooruit gefietst om ze in Wezep aan te kondigen. Eén van de andere twee werd doodgeschoten en de verzetsman op de kar overmeesterde de andere. Al de personen op de kar konden ontkomen.
19
Onderduikadressen op de Zuiderzeestraatweg 345, 366 en 369
Op deze drie adressen dicht bij elkaar zaten ook onderduikers. Op nr 366 zaten de Joodse onderduikers: Moop Winnik, Maud en Rita Damen. Op nr 369 zat de Joodse onderduiker: Lineke (Lini Yvonne) Gazan.
20
Monument Vickers-Armstrong Wellington Mk.Ic. L7844
21
Monument V1
22
Einde van de Schiksweg
Aan het einde van de Schiksweg komt u op de T-splitsing bij de Winterdijk, hier volgt u de route door linksaf te gaan.
Twee monumenten slaan we hier over.
De eerste staat aan de Grote Woldweg nabij huisnummer 89. Het gaat hier om de Handley Page Halifax W 7817. De afstand hier naar toe is vanaf deze T-splitsing ongeveer 5 km. Gegevens zijn te vinden op de volgende website. Wilt u hier naar toe fietsen dan gaat u rechtsaf, volgt de Winterdijk tot aan de Grote Woldweg, ga daar linksaf en u ziet net voor huisnummer 89 op de hoek het monument staan. Om de route te vervolgen dient u terug te fietsen.
De tweede staat aan de Driemerkenweg en betreft de Avro Lancaster Mk.I LL955. De afstand er naar toe is vanaf dit punt 2 km. Gegevens zijn te vinden op de volgende website. U gaat rechtsaf en na ongeveer 750 m gaat u linksaf de Driemerkenweg op. Voor het fietspad, Lancasterpad, ziet u links het monument staan. Om de route te vervolgen dient u terug te fietsen.
23
Monument Supermarine Spitfire LF MK.IXe TA837
24
Begraafplaats Oosterwolde
Op de begraafplaats in Oosterwolde liggen de zeven bemanningsleden van de Lancaster en vier bemanningsleden van de Wellington. Als u de begraafplaats op gaat liggen links van het gebouwtje de zeven bemanningsleden en aan het eind van het pad rechts naast het gebouwtje liggen vier Tsjechische bemanningsleden. Klik hier voor de website met de graven in Oosterwolde. Tegenover de Lancaster bemanningsleden ligt Gerrit Blauw.
25
Voormalig gemeentehuis van Oldebroek
Rechts voor u ziet u het oude gemeentehuis van Oldebroek en rechts naast u de Hervormde Dorpskerk van Oldebroek. Hieronder ziet u de BS saluutschoten afvuren bij de kerk en daarnaast een foto waarop burgemeester Bakker de bevolking toespreekt.
26
Vier straten in Oldebroek
Gerrit Blaauwlaan, dominee Otto Veeninglaan, Klocklaan en van Pijkerenlaan
Let op de borden met informatie die bij de straten staan.
27
Vijf onderduikadressen
Op de hoek van de Zuiderzeestraatweg met de Feitenhofsweg waren in de oorlog vijf huizen op rij die onderduikers herbergden. Twee aan de ZZW en drie aan de Feitenhofsweg.
Zuiderzeestraatweg 29 en 31 en de adressen Feithenhofsweg 3, 5 en 7. De huizen aan de Zuiderzeestraatweg ziet u van afstand, en zijn de eerste twee huizen aan de zuidkant van de ZZW. De drie huizen aan de Feithenhofsweg komt u langs, maar zijn in de loop van de tijd allemaal vernieuwd.
28
Monument North American P-51K-5-NT Mustang 44-11655 “Poop Shooter II“
29
Monument Focke-Wulf Fw 190 A-6 Werk nummer 551106 “Grüne 2”
30
Boerderijmuseum Oldebroek
U komt langs de Boerderijmuseum, hier kunt u eventueel koffie of iets anders drinken, of deze bezoeken.
31
Begraafplaats Oldebroek
Als u de begraafplaats op fietst kunt u bij de rotonde linksaf door het hek. U ziet dan in de verte al de graven van de geallieerde militairen liggen. Hier zijn 29 graven. Elk jaar op kerstavond worden er bij de graven lichtjes gezet om zo hen te gedenken. Dat gebeurd uiteraard ook op 4 mei ’s avonds. Klik hier voor het overzicht van de oorlogsgraven in Oldebroek.
32
Monument Handley Page Halifax MK.II W1215
33
Monument Handley Page Halifax Mk.III LV774
34
Meester Morelissenstraat
35
Monument Armstrong Whitworth Whitley MK.V Z6478
36
Onderduikadres
Rijdend over de Broekeroordsweg ziet u ongeveer op de helft aan het eind van het klinkerpad een boerderijtje, dat is Bovenheigraaf 95, bij W. van de Bosch verbleef de Joodse onderduiker: Henri de Vries
37
Onderduikadres
Net voor de begraafplaats aan het eind van de klinkerweg woonde A.M. Joekes. Hier waren de Joodse onderduikers, mr. dr. Leopold Landsberger en zijn vrouw Elli Landsberger-Stiasnij, ondergebracht. Joekes sr. en jr. zijn opgepakt en naar Buchenwald gedeporteerd.
Op 11 april 1945 is het kamp bevrijd en op 15 mei 1945 staat in de krant dat de Joekes zijn bevrijd.
38
Plaats waar meester Morelissen is omgekomen
Ongeveer op deze locatie, de weg liep destijds rechtdoor, is meester Morelissen doodgeschoten. Op het Loo is een straat naar hem vernoemd, hier bent u doorheen gefietst. Hieronder ziet u de Bovenweg=Bovenheigraaf met in de cirkel waar nu het viaduct ligt. Morelissen en de ander probeerden nog in de bosjes te duiken, rechts van de cirkel, maar Morelissen is dat niet gelukt.
